Inclusief en integraal beleid

Drempels wegnemen

Beleid dat rekening houdt met mensen die een beperking hebben, is inclusief beleid. Chronisch zieken, ouderen met een functiebeperking, mensen met een psychiatrische aandoening, een verstandelijke, motorische of zintuiglijke handicap: inclusief beleid maakt meedoen mogelijk. Het gaat hierbij niet alleen om het Wmo-beleid, maar raakt álle beleidsterreinen. Denk bijvoorbeeld aan levensloopbestendige woningen, de toegankelijkheid van gebouwen, het type OV-bussen, de inrichting van woonwijken, regels voor bijzondere bijstand of de geschiktheid van het volwassenenonderwijs voor mensen met beperkingen. Een interessante toelichting op begrip en doel van inclusief beleid, is deze Handreiking van VWS. De vragen in hoofdstuk 3 van de VN Agenda 22 vormen een goede checklist voor inclusief beleid t.b.v. mensen met een functiebeperking.

Diversiteitsbeleid

Ook aandacht voor mensen die van elkaar verschillen in levensovertuiging, geslacht, leeftijd, leefsituatie, etniciteit en seksuele voorkeur is typerend voor inclusief beleid. MOVISIE ontwikkelde een handreiking voor hoe gemeenten kunnen omgaan met seksueel diverse doelgroepen (denk aan homoseksuelen, transgenders): 'handreiking seksuele diversiteit in de Wmo'.

Daarnaast schreef MOVISIE de publicatie 'Inclusief beleid? Een handreiking voor gemeenten over diversiteit en Wmo'. Diversiteitsbeleid is geen nieuwe benadering, maar voegt iets toe. Het kan bestaan uit een aantal specifieke maatregelen voor groepen die niet goed meekomen in de maatschappij. Het kan ook een manier van werken zijn: werken vanuit een diversiteits­perspectief. Een voorbeeld: daklozen hebben met elkaar gemeen dat ze geen vaste verblijfplaats hebben. Maar in de maatschappelijke opvang blijkt ook dat een autochtone man, laag opgeleid en dakloos andere problemen en wensen heeft dan een middelbaar opgeleide allochtone vrouw, ook dakloos én werkzaam in de prostitutie. Hoe kunt u als gemeente rekening houden met verschillen binnen deze doelgroepen?  

Bezoek ook de site van FORUM over diversiteit en de Wmo.

Overlap van beleidsterreinen

De Wmo-thema’s en de prestatievelden hangen niet alleen onderling samen, maar vertonen ook relaties met aanpalende beleidsterreinen. Bijvoorbeeld volksgezondheid, wonen, onderwijs, werk en inkomen, armoedebeleid, veiligheidsbeleid. Daarom vraagt de uitwerking van de Wmo vaak ook om integraal beleid: overkoepelende hoofdlijnen die verschillende beleidsterreinen met elkaar verbinden. Dit betekent meestal méér dan alleen het inventariseren wat er al aan beleidsuitspraken is of wat reeds aangeboden wordt in een ander kader. Het is belangrijk dat men zich vanuit de verschillende kaders expliciet bewust is van de samenhang, analyseert waar versterking en aanvulling plaats kan vinden en waar overlap, hiaten of tegengestelde belangen voorkomen. Van belang is dat de verschillende betrokkenen tot overeenstemming komen hoe met overeenkomsten en verschillen om te gaan. Daarom is een gemeenschappelijke verkenning en visie-ontwikkeling meestal noodzakelijk. De gezamenlijke visie vindt zijn weerslag in het beleidsplan Wmo of in één van de deelplannen.